عباس قديانى
719
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
اين كتاب با سبكى ساده و بىپيرايه پرداخته شده است . گرشاسپ آخرين شاه پيشداديان كه پس از زاب بر تخت سلطنت جلوس كرد . او نه سال پادشاهى كرد و بارها با افراسياب بهجنگ برخاست ، ولى پس از مرگش تاج و تخت ايران بدون وارث ماند و دشمنان بر ايران هجوم آوردند تا آنكه رستم بهجستجوى يكى از بازماندگان اين خاندان به كوه البرز رفت و پس از آمدن كيقباد به ايران سلسله جديدى به نام كيان بهوجود آمد . گرگانج به تركى و مغولى « اورگنج » شهر قديم خوارزم ، نزديك شهر كهنهء اورگنج كنونى . در 385 ه . ق . امير گرگانج ، خوارزم را تحت حكومت واحد درآورد . در حكومت خوارزمشاهيان ( 490 - 628 ه . ق . ) شهر گرگانج به اوج رونق خود رسيد . در عهد اتسز خوارزمشاه از مراكز عمدهء علم و ادب و محل اجتماع عدهء زيادى از فضلاى نامى بود . در 618 ه . ق . به دست لشكريان چنگيز خان ويران شد . و مردم آن قتل عام شدند . چندى بعد در محل شهر كهنهء اورگنج كنونى بنا شد . در 790 ه . ق . امير تيمور آن را به كلى ويران كرد ، و تا 739 ه . ق . كه امر به تعمير آنجا كرد خالى از سكنه بود . در قرن 16 م . كه آمودريا مسير خود را تغيير داد متروك شد . گرمانيانى يكى از قبايل پارسيان . گروه تروتسكيستهاى ايرانى اين گروه متمايل به نظريههاى « تروتسكى » و پايهگذار آن « بابك زهرايى » يكى از اعضاى اتحاديهء جوانان سوسياليست در آمريكا بود . گروه سياهكل - فداييان خلق پايهگذاران اصلى سازمان چريكهاى فدايى خلق همان ماركسيستهايى بودند كه به مبارزهء مسلحانه با رژيم شاه عقيده داشتند و از اواسط سال 1349 به عملياتى پرداختند كه شامل بمبگذارى و حملهء مسلحانه به بانكها بود . مهمترين فعاليتى كه اين افراد از شروع كار انجام دادند ، عبارت بود از ربودن يك هواپيماى « هما » و بردن آن به بغداد ، حمله به پاسگاه ژاندارمرى در « سياهكل » لاهيجان ، و ترور سپهبد فرسيو رئيس دارايى ارتش . عدهاى از افراد فدايى خلق در اين مبارزات به دست مأموران رژيم كشته يا تيرباران شدند ، جمعى به خارج از كشور رفتند و عدهاى در ايران باقى ماندند . گريبايدوف گريبايدوف خواهرزاده پاسكوويچ يك سال پس از انعقاد عهدنامه تركمانچاى به تهران آمد تا ضمن انجام مأموريت براى اجراى مفاد توافق شده در عهدنامه ، غرامت جنگى را نيز دريافت دارد . در منزل آصف الدوله صدر اعظم قبلى ، دو تن زن گرجى كه مسلمان شده بودند زندگى مىكردند كه جزء زنان حرام او به شمار مىرفتند . نماينده روسيه كه مست غرور و نخوت بود و به ايرانيان بهچشمى تحقيرآميز مىنگريست . اصرار داشت كه چون آن زنان نيز جزء اتباع روسيه به شمار مىروند بايد بهموجب عهدنامه به روسيه عودت داده شوند . وى سرانجام با اصرار تمام آنان را از حرم آصف الدوله بيرون كشيد و به سعادت روسيه برد و هيئت حاكمه ايران نيز اين خفت و خوارى را پذيرفتند و از ترس مردم دم برنياوردند . اين بار نوبت